HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ RỐI LOẠN LO ÂU LAN TỎA (F41.1)

Thứ tư - 22/06/2016 23:33
I. Khái niệm
II. Chẩn đoán
III. Cận lâm sàng
IV. Điều trị
HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ RỐI LOẠN LO ÂU LAN TỎA (F41.1)
I. Khái niệm:
Lo âu là hiện tượng phản ứng tự nhiên (bình thường) của con người trước những khó khăn và các mối đe doạ của tự nhiên, xã hội mà con người phải tìm cách vượt qua, tồn tại, vươn tới.
Lo âu là một tín hiệu báo động, báo trước một nguy hiểm sắp xảy đến, cho phép con người sử dụng mọi biện pháp để đương đầu với sự đe doạ.
Lo âu bệnh lý là lo âu quá mức hoặc dai dẳng không tương xứng với sự đe dọa được cảm thấy, ảnh hưởng đến hoạt động của người bệnh, có thể kèm theo những ý nghĩ hay hành động có vẻ như quá mức hay vô lý.
Lo âu có thể là biểu hiện hay gặp của nhiều rối loạn tâm thần và cơ thể.
Trước một bệnh nhân lo âu cần xác định:
- Lo âu bình thường hay bệnh lý.
- Nếu là bệnh lý cần xác định lo âu nguyên phát hay thứ phát (do một bệnh tâm thần hoặc cơ thể khác).
II. Chẩn đoán
1. Theo tiêu chuẩn ICD-10:
A. Phải có một khoảng thời gian ít nhất 6 tháng với sự căng thẳng nổi bật, lo lắng và cảm giác lo sợ về các sự kiện, các rắc rối hàng ngày.
B. Ít nhất 4 trong số các triệu chứng được liệt kê dưới đây phải có mặt, ít nhất 1 trong số 4 triệu chứng đó phải nằm trong mục từ (1) đến (4):
Các triệu chứng kích thích thần kinh thực vật.
          1. Hồi hộp, tim đập mạnh, hoặc nhịp tim nhanh.
          2. Vã mồ hôi.
          3. Run.
          4. Khô miệng (không do thuốc hoặc mất nước).
Các triệu chứng liên quan đến vùng ngực và bụng:
          5. Khó thở.
          6. Cảm giác nghẹn.
          7. Đau hoặc khó chịu ở ngực.
          8. Buồn nôn hoặc khó chịu ở bụng (ví dụ: sôi bụng)
Các triệu chứng liên quan đến trạng thái tâm thần:
          9. Chóng mặt, không vững, ngất xỉu hoặc choáng váng.
          10. Cảm giác mọi đồ vật không thật (tri giác sai thực tại) hoặc bản thân ở rất xa hoặc "không thực sự ở đây" (giải thể nhân cách)
          11. Sợ mất kiềm chế, "hoá điên" hoặc ngất xỉu.
          12. Sợ bị chết  
Các triệu chứng toàn thân:
          13. Có các cơn nóng bừng hoặc ớn lạnh
          14. Cảm giác tê cóng hoặc kim châm
Các triệu chứng căng thẳng:
          15. Căng cơ hoặc đau đớn
          16. Bồn chồn hoặc không thể thư giãn
          17. Có cảm giác tù túng, đang bên bờ vực, hoặc căng thẳng tâm thần
          18. Có cảm giác có khối trong họng, hoặc khó nuốt
Các triệu chứng không đặc hiệu khác:
          19. Đáp ứng quá mức với một sự ngạc nhiên nhỏ hoặc bị giật mình
          20. Khó tập trung hoặc đầu óc "trở nên trống rỗng" vì lo lắng hoặc lo âu
          21. Cáu kỉnh dai dẳng
          22. Khó ngủ vì lo lắng
C. Rối loạn này không đáp ứng tiêu chuẩn của rối loạn hoảng sợ (F41.0) của rối loạn lo âu ám ảnh sợ (F40.-), rối loạn ám ảnh nghi thức (F42.-) hoặc rối loạn nghi bệnh (F45.2).
D. Những chẩn đoán loại trừ hay gặp nhất: rối loạn lo âu này không phải do một rối loạn cơ thể như cường giáp, không phải do một rối loạn tâm thần thực tổn (F00-F09) hoặc rối loạn có liên quan đến chất tác động tâm thần (F10-F19) như là sự sử dụng quá mức các chất giống amphetamin hoặc hội chứng cai benzodiazepine.
2. Theo tiêu chuẩn DSM-IV
A. Lo âu, lo sợ quá đáng diễn ra trong phần lớn thời gian ít nhất là 6 tháng, có liên quan đến một số sự kiện trong cuộc sống và hoạt động của bệnh nhân như quan hệ, công việc, học tập...
B. Bệnh nhân cảm thấy khó kiểm soát được sự lo âu này.
C. Lo âu, lo sợ được kết hợp với ít nhất 3 trong 6 triệu chứng sau và có trong phần lớn thời gian của 6 tháng gần đây nhất:
          1. Mất thư giãn, dễ bị kích động, cáu giận hoặc cảm giác bị kích động.
          2. Nhanh mệt.
          3. Khó tập trung chú ý, hay quên (trí nhớ trống rỗng).
          4. Bồn chồn, khó chịu.
          5. Căng thẳng cơ bắp, tăng trương lực cơ.
          6. Rối loạn giấc ngủ: khó vào giấc, giấc ngủ đứt đoạn và chập chờn, dễ thức giấc, khó chịu khi thức giấc.
D. Rối loạn lo âu này khong phải là các rối loạn tâm thần khác như: RL hoảng sợ, ám ảnh sợ xã hội, sợ bị bệnh, sợ phải xã nhà hoặc người thân, than phiền về bệnh cơ thể hoặc bệnh hiểm nghèo và không xảy ra trong rối loạn stress sau sang chấn.
E. Rối loạn lo âu hoặc các triệu chứng cơ thể gây nên những biểu hiện đau khổ trên bệnh cảnh lâm sàng, hoặc gây khó khăn cho việc thực hiện các chức năng quan hệ xã hội, nghiệp vụ hoặc các chức năng khác của bệnh nhân.
F. Rối loạn lo âu này không phải do tác dụng sinh lý trực tiếp của một độc chất được bệnh nhân sử dụng hay một bệnh cơ thể nào đó. Nó cũng không xảy ra duy nhất trong một đợt rối loạn khí sắc, một đợt loạn thần hay một rối loạn của quá trình phát triển.
III. Cận lâm sàng
- Xét nghiệm công thức máu, sinh hóa máu thường quy
- Tìm chất ma túy trong nước tiểu: test nhanh 4 hoặc 5 chỉ số.
- Điện não đồ, lưu huyết não, siêu âm Dopller mạch máu não
- Điện tâm đồ, X-quang tim phổi,
- CT Scaner, MRI sọ não
- Trắc nghiệm tâm lý: Test Beck, Zung, thang DASS, Hamilton, MMPI,….
- Các xét nghiệm chuyên khoa khác.
IV. Điều trị
1. Điều trị bằng hóa dược:
          + Thuốc nhóm Benzodiazepine:
            Seduxen               x 10 - 20 mg/ngày.
            Lexomil                x 3 - 6 mg/ngày.
            Rivotril                 x 1 - 2 mg/ngày.
  + Thuốc ức chế tái hấp thu chọn lọc Serotonin (SSRIs):
            Sertralin               x 50 - 150 mg/ngày.
            Paroxetin              x 20 - 40 mg/ngày.
            Fluoxetin              x 20 - 40 mg/ngày.
            Nefazodon            x 200 - 600 mg/ngày
Liều thấp tăng dần trong 1- 2 tuần, uống sau bữa ăn.
+ Thuốc chống trầm cảm 3 vòng:
            Imipramin:           x 50 - 300 mg/ngày.
            Amitriptylin                   x 50 - 200 mg/ngày.
+ Thuốc chống trầm cảm khác:
            Venlafaxin            x 75 - 150 mg/ngày.
            Mirtazapin           x 15 - 45 mg/ngày.
+ Thuốc khác:
              Propranolon: 40 - 80 mg/ngày
              Clonidin: 0,1 - 0,2 mg/ ngày.
- Điều trị bằng liệu pháp tâm lý:
        + Liệu pháp nhận thức hành vi, giải thích hợp lý.
        + Liệu pháp thư giãn luyện tập, vui chơi, giải trí.
 

Tổng số điểm của bài viết là: 15 trong 3 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 3 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn có thích thư viện phác đồ hiện tại?

Liên kết Website
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây