HƯỚNG DẪN XỬ TRÍ HỘI CHỨNG SEROTONIN (Serotonin Syndrome)

Thứ tư - 22/06/2016 23:54
I. Khái niệm
II. Lâm sàng
III. Nguyên nhân
IV. Chẩn đoán
V. Xử trí
HƯỚNG DẪN XỬ TRÍ HỘI CHỨNG SEROTONIN (Serotonin Syndrome)
I. Khái niệm
- Hội chứng serotonin là một tình trạng sức khỏe nghiêm trọng có thể dẫn tới tử vong. Hội chứng serotonin thường gây ra bởi sự tích tụ của serotonin trong cơ thể, thường là do uống thuốc chữa đau nửa đầu cấp tính kết hợp với thuốc chống trầm cảm.
- Hội chứng serotonin được miêu tả lần đầu tiên trong y văn từ năm 1960 khi các nhà khoa học bắt đầu nghiên cứu về trị liệu đơn lẻ và phối hợp thuốc chống trầm cảm. Cơ chế tiềm ẩn của hội chứng serotonin bao gồm: Gia tăng tổng hợp hoặc thải trừ serotonin; Ức chế sự tái hấp thu hoặc chuyển hóa serotonin và kích hoạt trực tiếp thụ thể serotonin.
II. Lâm sàng
          Các triệu chứng của hội chứng serotonin khác nhau ở từng người, có thể bao gồm:
- Bồn chồn;
Tiêu chảy;
- Đổ mồ hôi;
- Sốt;
- Giảm khả năng thăng bằng;
- Lẫn lộn;
- Run rẩy;
- Tăng huyết áp, tim đập nhanh.
- Thở nhanh nông.
Người bị mắc hội chứng serotonin có thể có các triệu chứng khác như sau:
- Hưng phấn, kích thích
- Tăng phản xạ, phản xạ Babanski hai bên.
- Co giật cơ bắp không tự nguyện (rung giật cơ)
- Giãn đồng tử, mất phản xạ đồng tử
- Co giật, hôn mê
Hội chứng serotonin có thể xảy ra trong các bệnh lý nghiệm trọng như:
- Suy tạng
- Hội chứng tiêu cơ vân (rhabdomyolysis)
- Động kinh
- Suy thận
- Suy hô hấp
III. Nguyên nhân
Các loại thuốc có thể dẫn tới hội chứng serotonin nếu sử dụng không đúng cách
Thuốc chống nôn như metoclopramid (Reglan và ondansetron (Zofran).
- Một số thuốc đau nửa đầu cấp tính như triptans và dihydroergotamines.
- Một số thuốc phòng ngừa đau nửa đầu, chống động kinh như acid valproic.
- Thuốc chống trầm cảm như các chất ức chế serotonin tái hấp thu có chọn lọc (SSRIs), thuốc ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrine (SNRIs), thuốc chống trầm cảm ba vòng (ví dụ amitriptyline).
- Một số thuốc giảm đau như tramadol (Ultram) hoặc thuốc giãn cơ cyclobenzaprine (Flexeril).
- Một số loại thuốc và thực phẩm chức năng không hợp pháp (chẳng hạn cocaine).
- Một số thuốc trị cảm lạnh không theo toa như dextromethorphan (Robitussin).
Để phòng ngừa hội chứng serotonin, bạn không nên tự ý sử dụng các nhóm thuốc nêu trên để tránh làm tăng lượng serotonin trong cơ thể. 
IV. Chẩn đoán
- Hỏi bệnh sử và khám thực thể. Các xét nghiệm để loại trừ các nguyên nhân khác của các triệu chứng có thể được thực hiện.
- Hiện chưa có xét nghiệm đặc hiệu xác định hội chứng serotonin. Việc chẩn đoán dựa vào các triệu chứng xuất hiện nhanh vài phút hoặc vài giờ sau khi dùng các thuốc có nguy cơ gây hội chứng serotonin như đã liệt kê ở trên.
- Bên cạnh đó cũng cần chẩn đoán phân biệt với một số tình trạng bệnh lý giống hội chứng serotonin như hội chứng kháng cholin cấp, tình trạng tăng thân nhiệt ác tính, cơn cường giáp cấp, hội chứng cai rượu…
- Xét nghiệm máu toàn bộ (CBC), xét nghiệm bảng chuyển hóa toàn diện (CMP), chụp cắt lớp vi tính (CT Scan), điện tâm đồ (EKG), xét nghiệm mang thai BHCG, xét nghiệm nước tiểu, chụp x-quang. Có thể bổ sung: xét nghiệm độc chất trong nước tiểu hoặc trong huyết thanh.
- Tiêu chuẩn độc tính serotonin của Hunter:
Hình 1. Tiêu chuẩn độc tính serotonin của Hunter
V. Xử trí
Xử trí hội chứng serotonin phụ thuộc vào mức độ của bệnh.
- Nếu biểu hiện nhẹ, chỉ cần ngừng các thuốc nghi là nguyên nhân và theo dõi tình trạng bệnh. Thông thường các triệu chứng sẽ hết sau 24 giờ.
- Nếu ngộ độc qua đường tiêu hóa sớm trước 6 giờ có thể rửa dạ dày, cho than hoạt để loại bỏ các thuốc gây hội chứng serotonin.
- Phối hợp điều trị hạ sốt bằng chườm mát, cho thuốc hạ sốt, bù đủ dịch, cho các thuốc an thần như nhóm benzodiazepin, cho các thuốc làm chậm nhịp tim và hạ huyết áp như chẹn bêta giao cảm, nitropress, cho thở ôxy hoặc đặt ống nội khí quản, thở máy nếu có suy hô hấp nặng…
- Có thể sử dụng thuốc điều trị đặc hiệu là cyproheptadine để làm giảm sản xuất serotonin theo chỉ định của thầy thuốc chuyên khoa.
- Thuốc nhóm Benzodiazepine (Diazepam, Lorazepam) điều trị triệu chứng kích động, giảm trương lực cơ, chống co giật.
- Các thuốc điều trị tim mạch: hạ huyết áp, giảm nhịp tim.
- Hội chứng serotonin mặc dù hay xảy ra và có thể nguy hiểm đến tính mạng người bệnh nhưng lại hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu như cả bệnh nhân và thầy thuốc chú ý đến những tác dụng phụ của các loại thuốc có thể gây hội chứng này để theo dõi và phòng ngừa trong quá trình điều trị bệnh.   
 
 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Bạn có thích thư viện phác đồ hiện tại?

Liên kết Website
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây