HPV và nguy cơ ung thư ở nam, nữ: Tiêm vắc xin để chủ động phòng bệnh tại Bệnh viện Bãi Cháy
HPV là virus gây ra nhiều bệnh ung thư và bệnh về đường sinh dục nguy hiểm ở nam và nữ như: ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn, ung thư vòm họng, ung thư dương vật, ung thư âm hộ, mụn cóc sinh dục, ... Đáng lưu ý, nhiễm HPV thường không có triệu chứng rõ ràng nên nhiều bệnh lý chỉ phát hiện khi đã tiến triển.
Tại phòng tiêm chủng Bệnh viện Bãi Cháy, dịch vụ tiêm chủng vắc xin HPV được triển khai với mục tiêu cung cấp giải pháp chủ động “tạo lá chắn” phòng ngừa nhiễm các tuýp HPV nguy cơ cao đối với nam và nữ, giảm nguy cơ mắc bệnh do nhiễm HPV.
HPV và con đường lây truyền bệnh
HPV (Human Papillomavirus – virus u nhú ở người) là tên gọi chung của một nhóm virus gồm khoảng 200 tuýp khác nhau. HPV có khả năng lây nhiễm và tồn tại tại biểu mô da và niêm mạc, đặc biệt ở vùng sinh dục và niêm mạc hầu họng.
Một số tuýp HPV nguy cơ thấp (điển hình HPV 6 và 11) có thể gây các tổn thương lành tính như mụn cóc, sùi mào gà... Các tuýp HPV nguy cơ cao là nhóm được đặc biệt quan tâm vì nhiễm kéo dài có thể dẫn đến những biến đổi bất thường của tế bào như HPV 16 và 18 có liên quan chặt chẽ với ung thư cổ tử cung…Ngoài ra còn rất nhiều týp nguy cơ cao khác có thể liên quan đến các bệnh ung thư do HPV.
HPV chủ yếu lây truyền qua tiếp xúc da với da trong hoạt động tình dục, bao gồm quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hoặc các hình thức tiếp xúc tình dục khác…HPV rất phổ biến và có thể lây nhiễm ngay từ những lần quan hệ tình dục đầu tiên. Bao cao su có thể giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HPV nhưng không loại bỏ hoàn toàn khả năng lây nhiễm HPV do không che phủ toàn bộ vùng da có thể tiếp xúc với virus.
Trong một số trường hợp hiếm gặp khác, virus HPV có thể lây nhiễm từ mẹ sang con, hay tiếp xúc qua da, niêm mạc có trầy xước, tiếp xúc với vật dụng có chứa dịch tiết cơ thể như đồ lót, tiếp xúc với tổn thương như vết loét, chảy máu,…
Nguy cơ nhiễm các bệnh lý ung thư nguy hiểm do HPV
WHO cho biết gần như 99% trường hợp ung thư cổ tử cung có liên quan đến nhiễm HPV nguy cơ cao. Nhiễm HPV kéo dài cũng liên quan đến một số ung thư khác ở vùng hậu môn – sinh dục và vùng đầu cổ ở cả nam và nữ.
Những bệnh ung thư có liên quan đến HPV có thể bao gồm:
Ung thư cổ tử cung: Đây là bệnh ung thư liên quan đến HPV được biết đến nhiều nhất. Nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài có thể gây tổn thương tiền ung thư tại cổ tử cung và tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện, theo dõi và xử trí phù hợp.
Ung thư âm hộ và âm đạo: Một số tuýp HPV nguy cơ cao có thể liên quan đến các tổn thương tiền ung thư và ung thư tại những vị trí này.
Ung thư hậu môn: HPV cũng là một tác nhân quan trọng liên quan đến ung thư hậu môn và các tổn thương tiền ung thư ở vùng hậu môn.
Một số ung thư vùng hầu họng và đầu cổ: HPV có thể liên quan đến ung thư vùng hầu họng và một số ung thư đầu cổ ở cả nam và nữ.
Bên cạnh ung thư, HPV còn có thể gây mụn cóc sinh dục, sùi mào gà và các tổn thương tiền ung thư tại nhiều vị trí khác nhau. Theo WHO, khoảng 90% trường hợp nhiễm HPV được cơ thể tự kiểm soát. Tuy khi virus tồn tại lâu dài, các biến đổi bất thường của tế bào có thể xuất hiện và tiến triển qua nhiều giai đoạn trước khi trở thành ung thư.
Vắc xin HPV Gardasil 9 bảo vệ những tuýp HPV nào?
Phòng tiêm chủng Bệnh viện Bãi Cháy cung cấp vắc xin Gardasil 9 của Merck Sharp & Dohme (MSD – Mỹ), giúp phòng ngừa các bệnh và tổn thương liên quan đến 9 tuýp HPV gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58 dành cho cả nam và nữ từ 9 đến 45 tuổi. Trong đó, các tuýp HPV nguy cơ cao như 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58 có liên quan đến nhiều bệnh ung thư do HPV gồm: ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ, âm đạo, hậu môn và một số tổn thương tiền ung thư; HPV 6 và 11 là những tuýp thường liên quan đến mụn cóc sinh dục…
HPV không chỉ gây bệnh ung thư cổ tử cung ở nữ giới. Nam giới cũng có thể mắc mụn cóc sinh dục, tổn thương hậu môn và một số ung thư liên quan đến HPV như ung thư vùng hậu môn, dương vật, hầu họng…. Chủ động tiêm phòng HPV ở cả nam và nữ góp phần giảm sự lưu hành của virus trong cộng đồng.
Tiêm vắc xin HPV có còn ý nghĩa khi đã trưởng thành?
Một suy nghĩ phổ biến là vắc xin HPV chỉ dành cho trẻ em. Thực tế, nhóm tuổi trẻ, đặc biệt trước khi phơi nhiễm HPV, là thời điểm rất thuận lợi để tiêm phòng. Tuy nhiên, người trưởng thành trong độ tuổi được chỉ định vẫn có thể được tư vấn tiêm vắc xin HPV.
Tại Việt Nam, Gardasil 9 hiện được chỉ định trong độ tuổi 9–45. Bộ Y tế đã mở rộng chỉ định Gardasil 9 cho nhóm 27–45 tuổi từ năm 2024. Tuy nhiên, những người đã từng quan hệ hoặc từng nhiễm một tuýp HPV vẫn có thể được tư vấn tiêm chủng vì vắc xin có thể giúp phòng các tuýp HPV khác mà họ chưa nhiễm. Vắc xin HPV có tác dụng phòng ngừa nhiễm mới, không có tác dụng điều trị tình trạng nhiễm HPV hoặc các tổn thương đã hình thành. Vì vậy, tuổi, tiền sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe và nguy cơ phơi nhiễm cần được nhân viên y tế đánh giá để tư vấn lịch tiêm phù hợp.
Tiêm HPV khi nào là thời điểm phù hợp?
Tiêm HPV càng sớm, trước khi có nguy cơ phơi nhiễm với virus, thường càng có lợi về mặt dự phòng. WHO khuyến cáo tiêm HPV cho trẻ em gái trong độ tuổi từ 9–14, trước khi bắt đầu hoạt động tình dục.
Gardasil 9 được áp dụng lịch 2 mũi đối với trẻ từ tròn 9 tuổi đến dưới 15 tuổi; từ 15 đến 45 tuổi áp dụng lịch 3 mũi. Khoảng cách giữa các mũi cần được thực hiện đúng theo hướng dẫn của nhân viên y tế và thông tin sử dụng của vắc xin.
Vắc xin HPV giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh do những tuýp HPV mà vắc xin bao phủ, nhưng không phòng được tất cả tuýp HPV nguy cơ gây ung thư. Vì vậy, phụ nữ vẫn cần thực hiện sàng lọc ung thư cổ tử cung phù hợp với tuổi và khuyến cáo chuyên môn. Sàng lọc giúp phát hiện những tổn thương tiền ung thư khi chúng chưa tiến triển thành ung thư và cần tiếp tục ngay cả khi đã tiêm HPV. Cần kết hợp tiêm chủng với tầm soát để tăng hiệu quả phòng ngừa và phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư.
HPV rất phổ biến, lây truyền tương đối dễ dàng và thường diễn biến âm thầm. Nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài có thể dẫn đến các tổn thương tiền ung thư và nhiều loại ung thư ở cả nam và nữ. Gardasil 9 đang triển khai tiêm chủng tại Phòng tiêm chủng Bệnh viện Bãi Cháy hiện là lựa chọn vắc xin hiện đại, an toàn và tối ưu nhất khi có thể phòng ngừa các tuýp HPV nguy cơ cao gây bệnh cho cả nam và nữ.
Phòng tiêm chủng Bệnh viện Bãi Cháy sẵn sàng tư vấn và tiêm chủng vắc xin HPV Gardasil 9, giúp người dân lựa chọn lịch tiêm phòng HPV phù hợp theo giới tính, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và tiền sử tiêm chủng.
PHÒNG TIÊM CHỦNG BỆNH VIỆN BÃI CHÁY:
Hotline tư vấn và đặt lịch tiêm: 1900.96.96.94
Chủ động phòng ngừa HPV hôm nay – bảo vệ sức khỏe và giảm nguy cơ bệnh tật trong tương lai.
Mạc Thảo, Thanh Huyền, Hương Duyên