Vì sao cần tiêm vắc-xin cúm định kỳ hàng năm?
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh lý nền, phụ nữ mang thai…có thể gặp các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, suy hô hấp… Trong khi đó, miễn dịch sau tiêm không duy trì cố định qua nhiều năm và virus cúm liên tục biến đổi khiến việc tiêm vắc-xin cúm định kỳ hằng năm trở thành biện pháp quan trọng để chủ động phòng bệnh.
Tại Bệnh viện Bãi Cháy, dịch vụ tiêm vắc-xin phòng cúm được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu chủ động bảo vệ sức khỏe cho trẻ em và người lớn, với quy trình tiêm chủng hiệu quả - an toàn theo đúng quy định của Bộ y tế.
Biến chứng nguy hiểm của cúm mùa?
Nhiều người vẫn có tâm lý xem cúm mùa là bệnh nhẹ, thường chỉ gây sốt, ho, sổ mũi, đau đầu, mệt mỏi rồi tự khỏi sau vài ngày. Chính suy nghĩ quen thuộc này khiến không ít người bỏ qua việc tiêm vắc-xin cúm, hoặc chỉ tiêm một lần rồi cho rằng đã có miễn dịch lâu dài. Thực tế, cúm không phải là một bệnh mà chúng ta có thể “phòng một lần, bảo vệ nhiều năm”. Đáng lưu ý, mắc cúm hoặc đã tiêm vắc-xin năm trước không có nghĩa cơ thể sẽ được bảo vệ đầy đủ cho mùa cúm tiếp theo.
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, có khả năng lây lan nhanh qua các giọt bắn và dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Phần lớn người khỏe mạnh có thể hồi phục sau vài ngày, nhưng điều đó không đồng nghĩa cúm luôn nhẹ và vô hại.
Ở một số trường hợp, virus cúm có thể gây viêm phổi, viêm tai giữa, viêm xoang, bội nhiễm vi khuẩn; nặng hơn có thể xuất hiện các biến chứng như viêm cơ tim, viêm não, suy hô hấp hoặc tổn thương nhiều cơ quan. Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc các bệnh mạn tính có nguy cơ diễn biến nặng cao hơn.
Đáng lưu ý, người trẻ cũng không nên mặc định rằng mình không cần tiêm vì sức đề kháng tốt. Cúm có thể gây biến chứng ngay cả ở người trước đó không có bệnh nền. Đồng thời, một người mắc cúm không chỉ đối mặt với nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân mà còn có thể trở thành nguồn lây cho trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền trong gia đình. Vì vậy, phòng cúm không nên được đặt trong tâm lý “khi nào bệnh rồi tính”, mà cần được chủ động thực hiện trước khi nguy cơ lây nhiễm gia tăng.
Virus cúm liên tục biến đổi – “lá chắn” của năm trước chưa chắc phù hợp với năm nay
Một trong những đặc điểm khiến cúm khó kiểm soát là virus cúm có khả năng thay đổi theo thời gian. Các biến đổi nhỏ về vật chất di truyền có thể làm thay đổi đặc điểm kháng nguyên của virus, khiến hệ miễn dịch gặp khó khăn hơn trong việc nhận diện và đáp ứng với những chủng virus đã biến đổi. Đây cũng là một trong những lý do con người có thể mắc cúm nhiều lần trong đời.
Chính vì virus cúm không “đứng yên”, thành phần vắc-xin cúm cũng không cố định mãi qua các năm. Thành phần vắc-xin được cập nhật theo từng mùa dựa trên thông tin giám sát dịch tễ và các khuyến cáo chuyên môn, nhằm hướng sự bảo vệ của cơ thể tới những chủng virus cúm được dự báo có khả năng lưu hành. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thường xuyên theo dõi dữ liệu giám sát cúm trên toàn cầu và đưa ra khuyến cáo về thành phần vắc-xin phù hợp với từng mùa cúm. Với mùa cúm 2026–2027 ở Bắc bán cầu, WHO tiếp tục đưa ra khuyến cáo về các chủng virus cúm A (H1N1, H3N2) và cúm B được sử dụng trong vắc-xin.
Nói cách khác, tiêm cúm hằng năm không phải vì mũi tiêm trước mất tác dụng hoàn toàn, mà vì virus cúm thay đổi và sự bảo vệ của cơ thể cần được cập nhật, củng cố theo từng mùa. Đây là điểm khác biệt quan trọng mà nhiều người thường bỏ qua.
Miễn dịch sau tiêm không duy trì suốt đời
Theo Bác sĩ CKI Trần Văn San - Phó Trưởng Khoa Nhi, Bệnh viện Bãi Cháy, miễn dịch sau tiêm vắc-xin cúm không duy trì suốt đời. Sau khi tiêm, cơ thể hình thành đáp ứng miễn dịch và kháng thể giúp nhận diện, chống lại các virus cúm phù hợp với thành phần vắc-xin. Tuy nhiên, mức độ bảo vệ có thể giảm dần theo thời gian.
Bên cạnh đó, khả năng bảo vệ của vắc-xin còn phụ thuộc vào mức độ tương đồng giữa các chủng virus trong vắc-xin và những chủng thực tế đang lưu hành. Vì vậy, dù đã tiêm vắc-xin ở mùa trước, việc tiếp tục tiêm ở mùa tiếp theo vẫn có ý nghĩa trong việc duy trì và củng cố miễn dịch. Tiêm nhắc lại giúp hệ miễn dịch được củng cố và chuẩn bị tốt hơn cho mùa cúm mới.
Tiêm nhắc hằng năm là cách chủ động duy trì “lá chắn” trước cúm mùa
Tiêm vắc-xin cúm định kỳ hằng năm là chiến lược phòng bệnh chủ động, giúp cơ thể có sự chuẩn bị miễn dịch phù hợp với mùa cúm hiện tại.
Vắc-xin cúm không thể bảo đảm tuyệt đối rằng người được tiêm sẽ không bao giờ mắc cúm. Tuy nhiên, tiêm chủng có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và đặc biệt có ý nghĩa trong việc hạn chế nguy cơ bệnh diễn biến nặng, nhập viện và các biến chứng do cúm. Nhiều dữ liệu nghiên cứu cho thấy hiệu quả bảo vệ của vắc-xin thay đổi theo mùa, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và mức độ phù hợp giữa thành phần vắc-xin với virus lưu hành.
Với những người có nguy cơ cao, ý nghĩa của việc phòng bệnh càng rõ ràng. Cúm có thể làm bệnh mạn tính đang ổn định trở nên khó kiểm soát hơn, đồng thời làm tăng nguy cơ biến chứng ở người mắc bệnh tim mạch, hô hấp, đái tháo đường hoặc các bệnh lý ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.
Do đó, thay vì chờ đến khi xuất hiện nhiều ca cúm trong cộng đồng mới bắt đầu nghĩ đến tiêm chủng, chủ động tiêm hằng năm theo khuyến cáo là cách tiếp cận phù hợp để bảo vệ sức khỏe.
Tiêm Vắc-xin phòng cúm mùa tại Bệnh viện Bãi Cháy: hiệu quả - an toàn
Tại Phòng tiêm chủng Bệnh viện Bãi Cháy, vắc-xin cúm Vaxigrip của Sanofi Pasteur (Pháp) hiện có sẵn phục vụ nhu cầu chủ động phòng ngừa cúm mùa cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn theo chỉ định, hướng dẫn và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
Vaxigrip là vắc-xin cúm bất hoạt, có tác dụng kích thích hệ miễn dịch tạo đáp ứng miễn dịch chủ động đối với các chủng virus cúm có trong thành phần vắc-xin. Do virus cúm có khả năng biến đổi kháng nguyên và các chủng virus lưu hành có thể thay đổi theo từng mùa, thành phần vắc-xin cúm được cập nhật định kỳ theo các khuyến cáo chuyên môn và tình hình dịch tễ. Vì vậy, tiêm vắc-xin cúm hằng năm là biện pháp quan trọng giúp chủ động phòng ngừa cúm mùa.
Tại Bệnh viện Bãi Cháy, người đến tiêm được bác sĩ chuyên khoa thăm khám sàng lọc trước tiêm, tư vấn về chỉ định, lịch tiêm và các lưu ý liên quan, đồng thời được theo dõi sau tiêm theo quy định. Việc tổ chức tiêm chủng theo quy trình giúp bảo đảm an toàn và kịp thời phát hiện, xử trí các phản ứng bất thường nếu xảy ra.
Vắc-xin nên được tiêm trước thời điểm nguy cơ cúm gia tăng và càng sớm càng tốt khi vắc-xin của mùa mới đã sẵn có. Các chuyên gia khuyến nghị tiêm vác xin phòng bệnh trước mùa cúm khoảng 2 tuần đến 1 tháng để cơ thể có thời gian hình thành đáp ứng miễn dịch. Tuy nhiên, không có một thời điểm tiêm duy nhất phù hợp cho tất cả mọi người. Lịch tiêm và loại vắc-xin cần được tư vấn dựa trên tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng, tiền sử dị ứng, tình trạng mang thai hoặc các yếu tố nguy cơ khác.
Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính, người suy giảm miễn dịch và những người thường xuyên tiếp xúc với nhóm nguy cơ cao nên chủ động trao đổi với nhân viên y tế để được tư vấn lịch tiêm phù hợp.
Tiêm vắc-xin cúm định kỳ hằng năm là cách chủ động cập nhật sự bảo vệ trước một loại virus luôn biến đổi và giúp duy trì miễn dịch theo thời gian. Quý khách có nhu cầu tiêm phòng cúm hoặc cần được tư vấn về thời điểm tiêm, loại vắc-xin và lịch tiêm phù hợp theo từng đối tượng, có thể liên hệ Phòng tiêm chủng Bệnh viện Bãi Cháy – Hotline 1900.96.96.94 để được hướng dẫn và hỗ trợ đăng ký tiêm chủng.
Thanh Huyền, Mạc Thảo