Điều dưỡng phục hồi chức năng – Những người đồng hành cùng người bệnh trên hành trình tìm lại nhịp sống
Có những hành trình điều trị được đo bằng kết quả xét nghiệm, một ca phẫu thuật thành công hay ngày người bệnh đủ điều kiện xuất viện. Nhưng với phục hồi chức năng, thành quả đôi khi bắt đầu từ những điều rất nhỏ: một bàn tay có thể cử động trở lại, một bước chân vững hơn hôm qua, khả năng tự ngồi dậy, tự cầm thìa ăn hay tự thực hiện những sinh hoạt vốn từng rất quen thuộc.
Điều dưỡng phục hồi chức năng, Bệnh viện Bãi Cháy
Đằng sau những tiến bộ tưởng chừng giản đơn ấy là cả một quá trình điều trị, tập luyện và chăm sóc bền bỉ, trong đó có sự đồng hành thầm lặng nhưng không thể thiếu của đội ngũ điều dưỡng.
Phục hồi chức năng – hành trình cần nhiều hơn một liệu trình điều trị
Khoa Thần kinh - Vật lý trị liệu & Phục hồi chức năng Bệnh viện Bãi Cháy tiếp nhận điều trị nhiều nhóm bệnh khác nhau như đột quỵ, Parkinson, rối loạn chức năng tiền đình, động kinh, các bệnh lý thần kinh; các trường hợp cần phục hồi sau phẫu thuật chấn thương chỉnh hình, thay khớp, kết hợp xương, nối gân; bệnh lý cột sống, cơ xương khớp và các tình trạng cần vật lý trị liệu, phục hồi chức năng.
Nếu điều trị cấp tính thường tập trung giải quyết tình trạng bệnh trước mắt, phục hồi chức năng lại là một quá trình đòi hỏi thời gian, sự lặp lại và kiên trì. Mỗi người bệnh có mức độ tổn thương, khả năng vận động và tốc độ hồi phục khác nhau. Có người cần tập lại cách đứng, cách bước đi; có người phải học lại những động tác tưởng chừng rất đơn giản như xoay trở trên giường, đưa tay lên, giữ thăng bằng hay tự chăm sóc bản thân.
Trong hành trình ấy, mục tiêu không chỉ là giúp người bệnh giảm đau hay cải thiện một chỉ số lâm sàng. Quan trọng hơn là hỗ trợ họ từng bước phục hồi khả năng vận động, sinh hoạt, giao tiếp, nâng cao mức độ độc lập và chất lượng cuộc sống. Và cũng chính trong quá trình kéo dài ấy, điều dưỡng là một trong những người gần gũi với người bệnh nhất.
Từ chăm sóc thể chất đến gìn giữ động lực phục hồi
Công việc của điều dưỡng phục hồi chức năng không chỉ dừng ở thực hiện y lệnh hay các kỹ thuật chăm sóc thường quy. Họ theo dõi sát diễn biến của người bệnh, hỗ trợ trong sinh hoạt hằng ngày, phối hợp cùng bác sĩ và kỹ thuật viên để quá trình chăm sóc phù hợp với mục tiêu phục hồi của từng trường hợp. Với người bệnh hạn chế vận động, đặc biệt sau đột quỵ hoặc nằm điều trị kéo dài, từng tư thế nằm, cách xoay trở, di chuyển hay hỗ trợ vệ sinh cá nhân đều cần được thực hiện đúng. Chăm sóc phù hợp góp phần hạn chế những nguy cơ do bất động kéo dài như loét tì đè, cứng khớp, co rút cơ và nhiều vấn đề ảnh hưởng đến quá trình phục hồi.
Điều dưỡng cũng là người quan sát những thay đổi nhỏ trong khả năng vận động, ăn uống, giao tiếp, tâm lý và sinh hoạt của người bệnh. Những thông tin ấy được trao đổi với bác sĩ, kỹ thuật viên điều trị để cùng đánh giá tiến triển, điều chỉnh kế hoạch chăm sóc khi cần thiết. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên phục hồi chức năng và người bệnh tạo thành một quá trình liên tục, trong đó mỗi vị trí đều góp phần hướng tới mục tiêu chung: giúp người bệnh phục hồi tối đa khả năng còn lại và từng bước lấy lại sự độc lập.
Kiên nhẫn với từng bước tiến nhỏ
Đặc thù của phục hồi chức năng là không phải lúc nào kết quả cũng đến nhanh chóng. Một người bệnh sau đột quỵ có thể cần nhiều ngày, nhiều tuần để thực hiện được một động tác. Có thời điểm người bệnh mệt mỏi, chán nản vì chưa thấy sự thay đổi như mong đợi; có người mất tự tin khi những sinh hoạt quen thuộc bỗng trở nên khó khăn và phải phụ thuộc vào người khác.
Khi ấy, bên cạnh chăm sóc chuyên môn, sự động viên đúng lúc cũng trở thành một phần quan trọng trong công việc của người điều dưỡng.
Kiên nhẫn lắng nghe những lo lắng trong quá trình điều trị
Đó có thể là lời nhắc người bệnh cố gắng thêm một lần vận động, sự khích lệ khi họ hoàn thành một động tác tốt hơn hôm trước, hay đơn giản là kiên nhẫn lắng nghe những lo lắng trong quá trình điều trị. Sự hỗ trợ đúng mức giúp người bệnh từng bước lấy lại kỹ năng, sự tự tin và khả năng tự chăm sóc – những mục tiêu quan trọng để họ trở về với cuộc sống thường ngày.
Gắn bó 8 năm với công tác phục hồi chức năng, điều dưỡng Phạm Thanh Thơm - Khoa Thần kinh, VLTL, PHCN, Bệnh viện Bãi Cháy cho biết: “Niềm yêu thích công việc mỗi ngày và hạnh phúc khi chứng kiến người bệnh tiến triển từng ngày là động lực để tôi gắn bó với công việc. Tôi vẫn nhớ có những bệnh nhân đột quỵ não ngày đầu nhập viện không thể đi lại, phải ngồi xe lăn, bàn tay không cầm nắm được. Sau quá trình đồng hành cùng người bệnh điều trị và tập luyện, khi ra viện, có người đã có thể đi lại và tự thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày. Những thay đổi vận động tích cực từ người bệnh mang lại ý nghĩa tiếp sức to lớn để tôi tiếp tục đồng hành cùng người bệnh trên hành trình phục hồi chức năng”.
Cầu nối giữa người bệnh, gia đình và đội ngũ phục hồi
Điều trị phục hồi chức năng luôn cần sự phối hợp đa chuyên môn. Bác sĩ đánh giá tình trạng bệnh và xây dựng kế hoạch điều trị; kỹ thuật viên triển khai các kỹ thuật vật lý trị liệu, vận động trị liệu; điều dưỡng theo dõi, chăm sóc và hỗ trợ người bệnh xuyên suốt quá trình điều trị. Từ những thay đổi trong khả năng vận động, ăn uống, giấc ngủ, tâm lý đến khả năng thích nghi với các hoạt động hằng ngày, điều dưỡng là người thường xuyên quan sát và trao đổi thông tin với các thành viên trong nhóm điều trị.
Điều dưỡng theo dõi, chăm sóc và hỗ trợ người bệnh xuyên suốt quá trình điều trị.
Phục hồi chức năng không dừng lại khi người bệnh rời khỏi bệnh viện. Nhiều bài tập, tư thế chăm sóc và thói quen sinh hoạt cần tiếp tục được duy trì tại nhà. Vì vậy, điều dưỡng còn tham gia hướng dẫn, giáo dục sức khỏe cho người bệnh và người nhà: cách hỗ trợ di chuyển an toàn, phòng ngừa té ngã, chăm sóc da, thay đổi tư thế, duy trì sinh hoạt phù hợp và tuân thủ kế hoạch điều trị. Khi gia đình hiểu đúng và biết cách đồng hành, quá trình phục hồi sau xuất viện có thêm điều kiện để được duy trì liên tục. Ở đó, người điều dưỡng trở thành một cầu nối – giữa kế hoạch chuyên môn của nhân viên y tế với cuộc sống thực tế của người bệnh sau khi trở về gia đình.
Trân trọng những người đồng hành trên hành trình hồi phục
Có thể không phải ngày nào cũng xuất hiện một bước tiến lớn. Nhưng trong phục hồi chức năng, từng thay đổi nhỏ đều đáng được ghi nhận. Một người bệnh tự ngồi được lâu hơn, bàn tay bắt đầu cầm nắm tốt hơn, đôi chân bước thêm được vài bước hay ánh mắt trở nên tự tin hơn sau những ngày phụ thuộc – đó là kết quả của chính nỗ lực người bệnh, sự phối hợp của cả ê-kíp điều trị và sự đồng hành của gia đình. Trong hành trình ấy có những điều dưỡng vẫn âm thầm thực hiện công việc mỗi ngày: theo dõi, chăm sóc, hướng dẫn, nhắc nhở và động viên.
Nhân Ngày Điều dưỡng Việt Nam 26/10, Bệnh viện Bãi Cháy trân trọng những đóng góp của đội ngũ điều dưỡng Khoa Thần kinh - Vật lý trị liệu & Phục hồi chức năng nói riêng và những người làm công tác điều dưỡng nói chung. Bằng kiến thức chuyên môn, sự trách nhiệm và lòng kiên trì, họ không chỉ góp phần chăm sóc người bệnh an toàn mà còn cùng người bệnh từng bước tìm lại khả năng tự chủ, niềm tin và chất lượng cuộc sống. Bởi đôi khi, ý nghĩa của nghề điều dưỡng không nằm ở những điều quá lớn lao, mà hiện hữu trong chính khoảnh khắc người bệnh có thể tự mình làm lại một điều mà trước đó họ từng nghĩ rằng mình đã mất đi.
Thanh Huyền, Mạc Thảo