Lồi mắt, đỏ mắt kéo dài sau chấn thương: Cảnh giác bệnh lý hiếm gặp thông động mạch cảnh xoang hang
Với những triệu chứng như lồi mắt, đỏ mắt, phù kết mạc, nghe có tiếng ù trong đầu…bệnh lý thông động mạch cảnh xoang hang rất hiếm gặp, thường gặp sau chấn thương và rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh về mắt thông thường. Đây là bệnh lý liên quan quan giữa chuyên khoa ngoại thần kinh và mắt cần phải cảnh giác bởi nếu không phát hiện và điều trị sớm sẽ gây nhiều biến chứng nguy hiểm trên mắt như giảm thị lực không hồi phục, mù, thậm chí đe dọa tính mạng.
Bác sĩ Khoa mắt thăm khám cho bệnh nhân mắc bệnh thông động mạch cảnh - xoang hang
Thông động mạch cảnh - xoang hang (CCF: Carotid–cavernous fistula) là sự thông nối bất thường từ động mạch cảnh qua xoang tĩnh mạch hang (xoang hang) gây ứ trệ dẫn lưu của xoang hang và cả các tĩnh mạch đổ về xoang hang. Bệnh biểu hiện ở mắt xảy ra do sự ứ máu tĩnh mạch và động mạch xung quanh mắt và hốc mắt, tăng áp lực tĩnh mạch thượng củng mạc và giảm lưu lượng máu động mạch đến các dây thần kinh sọ não trong xoang hang
Thông động mạch cảnh xoang hang có thể hình thành sau chấn thương (chiếm chủ yếu 75%), có thể xảy ra sau chấn thương đầu và hệ quả là động mạch cảnh trong bị rách. Các nguyên nhân khác như vỡ túi phình động mạch cảnh trong xoang hang hay tai biến sau các phẫu thuật vùng tuyến yên xoang bướm cũng có thể gặp nhưng với tỷ lệ thấp.
Mới đây, các bác sĩ Khoa Mắt, Bệnh viện Bãi Cháy đã tiếp nhận thăm khám, chẩn đoán bệnh lý thông động mạch cảnh xoang hang và tư vấn điều trị cho trường hợp bệnh nhân Triệu Q S (24 tuổi, ở xã Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh). Khai thác thông tin bệnh lý ghi nhận cách đây 9 tháng, bệnh nhân bị chấn thương sọ não do tai nạn giao thông và đã được phẫu thuật. Khoảng 5 tháng gần đây, bệnh nhân có tình trạng đau đầu, mắt phải đỏ, đau nhức, lồi dần, nhìn mờ.
Khám tại Bệnh viện Bãi Cháy, bệnh nhân được bác sĩ chuyên khoa mắt thăm khám lâm sàng và thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu. Khám lâm sàng mắt phải thị lực 1/10, lồi nhiều, lác trong, giãn tĩnh mạch thượng củng mạc, kết mạc cương tụ toàn bộ, giác mạc phù, đồng tử giãn 4mm, phản xạ ánh sáng yếu, mắt trái lồi nhẹ. Kết quả chụp cắt lớp vi tính mạch máu não có hình ảnh thông động mạch cảnh xoang hang hai bên. Bệnh nhân được tư vấn phương pháp điều trị bệnh lý thông động mạch cảnh xoang hang.
Hình ảnh chụp cắt lớp vi tính mạch máu não cho người bệnh
Bác sĩ CKI Hoàng Thị Luyến – Phó Trưởng Khoa Mắt, Bệnh viện Bãi Cháy cho biết: “Thông động mạch cảnh xoang hang là bệnh lý rất hiếm gặp thuộc lĩnh vực mạch máu não – thần kinh. Đáng chú ý, những biểu hiện ban đầu của bệnh rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý về mắt như viêm kết mạc, glocome…với các triệu chứng như: lồi mắt một bên, tăng dần theo thời gian; Đỏ mắt, phù kết mạc kéo dài không đáp ứng điều trị viêm thông thường; nhìn mờ, song thị (nhìn đôi), đau nhức hốc mắt, đau âm ỉ, có thể nghe thấy tiếng thổi trong đầu (hiếm gặp nhưng đặc hiệu)…Nếu không được khám, chẩn đoán chính xác tại các cơ sở y tế chuyên sâu có chuyên khoa mắt, thần kinh, người bệnh có thể bị trì hoãn điều trị, không được can thiệp sớm dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm về mắt như: giảm thị lực không hồi phục, mù lòa, liệt vận nhãn, ảnh hưởng thẩm mỹ đôi mắt,…, biến chứng về thần kinh như tăng áp lực nội sọ, xuất huyết não, đe dọa tính mạng…
Bệnh nhân có thể nghe thấy tiếng thổi trong đầu (hiếm gặp nhưng đặc hiệu) khi mắc bệnh thông động mạch cảnh xoang hang
Việc chẩn đoán, điều trị thông động mạch cảnh xoang hang cũng cần sự phối hợp của nhiều chuyên khoa như mắt – thần kinh – chẩn đoán hình ảnh, điện quang can thiệp...Phẫu thuật điều trị bệnh lý này rất khó khăn, có nguy cơ xảy ra tai biến. Tuy nhiên với sự phát triển của y học, hiện nay phương pháp can thiệp nội mạch được ưu tiên lựa chọn để điều trị với ưu điểm ít xâm lấn, mang lại hiệu quả cao.”
Thông động mạch cảnh xoang hang là bệnh lý hiếm gặp, biểu hiện phức tạp và dễ bị chẩn đoán nhầm. Vì vậy, chẩn đoán chính xác đóng vai trò then chốt quyết định hiệu quả điều trị và khả năng bảo tồn thị lực cho người bệnh. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa đa chuyên khoa Thần kinh – Mắt – Chẩn đoán hình ảnh, cùng hệ thống trang thiết bị y tế hiện đại, Bệnh viện Bãi Cháy có đủ điều kiện để phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và định hướng điều trị kịp thời. Nhờ đó mang lại cơ hội điều trị hiệu quả, hạn chế biến chứng nặng cho người bệnh.
Từ trường hợp của bệnh nhân này, các bác sĩ Khoa Mắt, Bệnh viện Bãi Cháy khuyến cáo: Người bệnh không nên chủ quan với tình trạng lồi mắt, đỏ mắt kéo dài, đau đầu, nhìn mờ, nhìn đôi…sau chấn thương vùng đầu – mặt, điều trị thuốc không cải thiện, cần đến các cơ sở y tế có chuyên khoa sâu về mắt, thần kinh để được thăm khám, chẩn đoán sớm để loại trừ bệnh lý thông động mạch cảnh xoang hang và được tư vấn phương pháp điều trị kịp thời, phù hợp.
Mạc Thảo