Tiêm chủng cho trẻ từ 0-24 tháng tuổi: Những mũi vắc xin không thể bỏ lỡ
Hai năm đầu đời là giai đoạn hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt, trong khi trẻ luôn phải tiếp xúc với nhiều tác nhân gây bệnh truyền nhiễm. Tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch là một trong những biện pháp chủ động và hiệu quả giúp trẻ hình thành miễn dịch, giảm nguy cơ mắc bệnh, biến chứng nặng và tử vong do các bệnh truyền nhiễm có thể phòng ngừa bằng vắc xin.
0–24 tháng tuổi – “giai đoạn vàng” của tiêm chủng
Nhiều bệnh truyền nhiễm như viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, Hib, phế cầu, sởi, rubella, tiêu chảy do Rotavirus, viêm não Nhật Bản… tồn tại tiềm ẩn nguy cơ đe dọa hệ miễn dịch chưa hoàn thiện của, trẻ sơ sinh và trẻ dưới 2 tuổi. Trẻ độ tuổi này khi mắc một trong các bệnh trên có thể gặp các biến chứng như viêm phổi, viêm màng não, suy hô hấp, mất nước nặng, tổn thương thần kinh, thậm chí tử vong hoặc để lại di chứng lâu dài.
Vì vậy để tạo “lá chắn miễn dịch” phòng bệnh cho trẻ, cha mẹ không nên chờ đến khi trẻ lớn hoặc bắt đầu đi nhà trẻ mới quan tâm đến tiêm chủng. Lịch tiêm chủng cho trẻ từ 0–24 tháng tuổi cần được theo dõi ngay từ khi trẻ mới sinh và duy trì liên tục trong hai năm đầu đời.
Những mũi vắc xin quan trọng theo từng độ tuổi
Theo BSCKI Trần Văn San – Phó Trưởng Khoa Nhi, Bệnh viện Bãi Cháy: Lịch tiêm cụ thể có thể khác nhau tùy loại vắc xin, sản phẩm sử dụng, tiền sử tiêm chủng và tình trạng sức khỏe của trẻ. Tuy nhiên, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý những mốc tiêm chủng quan trọng sau:
Giai đoạn sơ sinh: Trẻ cần được tiêm vắc xin viêm gan B càng sớm càng tốt, đặc biệt trong vòng 24 giờ đầu sau sinh. Đây là biện pháp quan trọng giúp phòng lây truyền virus viêm gan B, nhất là lây truyền từ mẹ sang con. Bên cạnh đó, trẻ cần được tiêm vắc xin (BCG) phòng lao sớm theo lịch tiêm chủng để phòng các thể lao nặng ở trẻ nhỏ như lao màng não, lao kê…
Từ khoảng 6 tuần – 6 tháng tuổi: Trẻ bắt đầu bước vào giai đoạn có nhiều mũi tiêm quan trọng. Các vắc xin phối hợp 5 trong 1 hoặc 6 trong 1, phế cầu, Rotavirus giúp phòng các bệnh như bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, bệnh viêm phổi do Hib, viêm phổi, viêm màng não mủ. Trẻ cần hoàn thành đầy đủ các liều cơ bản theo lịch của chương trình hoặc loại vắc xin sử dụng.
Vắc xin phế cầu cũng có thể được chỉ định từ những tháng đầu đời (từ 6 tuần tuổi trở đi) phòng các bệnh do vi khuẩn phế cầu gây ra như viêm phổi, viêm tai giữa, nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não. Số liều và khoảng cách giữa các liều phụ thuộc vào loại vắc xin và độ tuổi bắt đầu tiêm theo tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
Từ 6 tháng tuổi: Trẻ có thể được tiêm vắc xin cúm mùa phù hợp với độ tuổi. Với trẻ lần đầu tiêm cúm, số liều ban đầu cần thực hiện theo hướng dẫn của loại vắc xin và nhân viên y tế. Sau đó, tiêm nhắc hằng năm giúp duy trì khả năng bảo vệ trước các chủng virus cúm lưu hành.
Khoảng 9 tháng tuổi: Đây là một mốc đặc biệt quan trọng đối với vắc xin phòng sởi. Sởi là bệnh có khả năng lây lan rất mạnh và có thể gây viêm phổi, viêm não, suy dinh dưỡng và nhiều biến chứng nguy hiểm. Trẻ cần được tiêm vắc xin có thành phần sởi đúng độ tuổi và đủ số liều theo lịch tiêm chủng.
Từ 12 tháng tuổi: Cha mẹ cần tiếp tục rà soát các vắc xin cần thiết như sởi – quai bị – rubella (MMR), thủy đậu, viêm não Nhật Bản, viêm gan A, não mô cầu… tùy theo loại vắc xin, độ tuổi được chỉ định và tiền sử tiêm chủng của trẻ.
Khoảng 18 tháng tuổi: Đây là thời điểm quan trọng để thực hiện một số mũi tiêm nhắc, trong đó có vắc xin chứa thành phần bạch hầu – ho gà – uốn ván và vắc xin chứa thành phần sởi/rubella theo lịch phù hợp.
Từ 18–24 tháng tuổi: Cha mẹ nên kiểm tra lại toàn bộ sổ tiêm chủng của trẻ, đối chiếu các mũi đã tiêm, mũi nhắc và những vắc xin còn thiếu để được nhân viên y tế tư vấn tiêm bù, tiêm vét kịp thời.
Tiêm đúng lịch quan trọng không kém tiêm đủ
Một sai lầm thường gặp là cho rằng trẻ “đã từng tiêm” vắc xin là đã được bảo vệ đầy đủ. Trên thực tế, nhiều loại vắc xin cần nhiều liều cơ bản và các liều nhắc lại để hình thành, củng cố và duy trì miễn dịch.
Nếu trẻ bị chậm hoặc bỏ lỡ lịch tiêm, cha mẹ nên mang sổ hoặc hồ sơ tiêm chủng đến cơ sở y tế để được rà soát và hướng dẫn tiêm bù phù hợp. Không nên tự ý bỏ mũi, tự thay đổi khoảng cách giữa các mũi hoặc cho rằng trẻ phải tiêm lại toàn bộ từ đầu.
Đặc biệt với Rotavirus và một số vắc xin khác có quy định về độ tuổi sử dụng, việc trì hoãn quá lâu có thể khiến trẻ bỏ lỡ thời điểm tiêm phù hợp.
Trước và sau tiêm, cha mẹ cần lưu ý gì?
Trước khi tiêm, cha mẹ cần cung cấp đầy đủ thông tin về tình trạng sức khỏe của trẻ: trẻ có đang sốt hoặc mắc bệnh cấp tính hay không; tiền sử dị ứng; phản ứng sau những lần tiêm trước; bệnh đang điều trị và thuốc đang sử dụng. Trẻ cần được khám sàng lọc trước tiêm chủng theo quy định.
Sau tiêm, trẻ cần được theo dõi tại cơ sở tiêm chủng theo hướng dẫn của nhân viên y tế và tiếp tục theo dõi tại nhà. Một số biểu hiện như đau, sưng nhẹ tại vị trí tiêm, quấy khóc hoặc sốt có thể xuất hiện sau tiêm. Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như khó thở, tím tái, li bì, co giật, sốt cao, khó đánh thức, bỏ bú kéo dài hoặc các biểu hiện nghiêm trọng khác khiến gia đình lo ngại.
Chủ động tiêm chủng – tạo “lá chắn” bảo vệ trẻ từ những năm tháng đầu đời
Mỗi mũi vắc xin được thực hiện đúng thời điểm là một bước quan trọng giúp hệ miễn dịch của trẻ chủ động nhận diện và phòng chống các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Tiêm chủng đầy đủ không chỉ bảo vệ từng trẻ mà còn góp phần hạn chế nguồn lây và bảo vệ cộng đồng. Bệnh viện Bãi Cháy triển khai dịch vụ tiêm chủng với nhiều loại vắc xin dành cho trẻ em và người lớn. Phụ huynh nên liên hệ trước để được tư vấn lịch tiêm, tình trạng vắc xin và lựa chọn phương án phù hợp với độ tuổi, tiền sử tiêm chủng của trẻ.
Đăng ký và tư vấn tiêm chủng – Bệnh viện Bãi Cháy
Tổng đài CSKH: 1900.96.96.94
Mạc Thảo