Lịch tiêm phòng cho bà bầu: Những mũi vắc xin cần lưu ý trước, trong và sau thai kỳ
Mang thai là hành trình đặc biệt, khi sức khỏe của người mẹ có mối liên hệ trực tiếp với sự phát triển của em bé. Bên cạnh khám thai định kỳ, dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý, tiêm chủng đúng thời điểm cũng là một phần quan trọng trong kế hoạch chăm sóc sức khỏe trước, trong và sau thai kỳ.
Tuy nhiên, không phải loại vắc xin nào cũng có thể tiêm ở mọi giai đoạn. Có những mũi nên hoàn thành trước khi mang thai, một số vắc xin có thể được chỉ định trong thai kỳ, trong khi những mũi khác cần tạm hoãn đến sau sinh. Vì vậy, thay vì chờ đến khi đã mang thai mới tìm hiểu, phụ nữ nên chủ động kiểm tra lịch sử tiêm chủng và được nhân viên y tế tư vấn từ sớm.
Vì sao nên chuẩn bị tiêm phòng ngay từ trước khi mang thai?
Trong thời gian mang thai, cơ thể mẹ bầu có nhiều thay đổi về miễn dịch, tim mạch và hô hấp. Một số bệnh truyền nhiễm nếu mắc trong thai kỳ không chỉ khiến mẹ mệt mỏi, bệnh nặng hơn mà còn có thể ảnh hưởng tới thai nhi.
Đặc biệt, một số vắc xin sống giảm độc lực không được sử dụng trong thời gian mang thai. Vì vậy, giai đoạn chuẩn bị mang thai là thời điểm thuận lợi để người phụ nữ rà soát lại những mũi còn thiếu và chủ động tạo miễn dịch trước khi bước vào thai kỳ.
Phụ nữ chuẩn bị mang thai cần lưu ý một số nhóm vắc xin như sởi – quai bị – rubella, thủy đậu, viêm gan B, cúm mùa, HPV, phế cầu và uốn ván. Việc có cần tiêm hay không, tiêm loại nào và thời điểm cụ thể cần dựa trên tiền sử tiêm chủng, tình trạng miễn dịch, độ tuổi và sức khỏe của mỗi người.
Trước khi mang thai đừng bỏ qua sởi - quai bị - rubella và thủy đậu
Sởi - quai bị - rubella là một trong những bệnh cần đặc biệt lưu ý ở phụ nữ có kế hoạch sinh con. Đây là bệnh dễ lây qua đường hô hấp, trong quá trình mang thai, nếu mẹ mắc 1 trong 3 bệnh này sẽ ảnh hưởng lớn đến thai nhi, có nguy cơ khiến thai bị dị tật, suy dinh dưỡng thai, chết lưu hoặc sinh non,...Vắc xin sởi – quai bị – rubella thuộc nhóm không sử dụng trong thai kỳ, vì vậy nên được tiêm trước khi mang thai 3-6 tháng hoặc tối thiểu là 1 tháng.
Tương tự, phụ nữ chưa có miễn dịch với thủy đậu cũng nên chủ động tiêm trước thai kỳ. Đây cũng là căn bệnh nguy hiểm có khả năng khiến trẻ sinh ra bị thủy đậu bẩm sinh, bị dị tật đầu nhỏ, gồng cứng tay chân, bại não,... Phụ nữ chưa từng có miễn dịch thủy đậu cần được tiêm phòng vắc xin trước khi có thai. Nếu đã được tiêm phòng từ nhỏ, vẫn cần tiêm 1 mũi tăng cường. Vắc xin thủy đậu nên tiêm trước khi mang thai 3 tháng.
Viêm gan B, cúm mùa – những mũi cần được đánh giá theo từng trường hợp
Đối với viêm gan B, không phải ai cũng có cùng tình trạng miễn dịch. Trước khi mang thai, bác sĩ có thể tư vấn kiểm tra và lựa chọn lịch tiêm phù hợp nếu cần. Với phụ nữ đang mang thai, vắc xin viêm gan B có thể được cân nhắc theo chỉ định của bác sĩ; sau sinh có thể tiếp tục hoặc hoàn thiện phác đồ nếu còn thiếu.
Vắc xin cúm mùa cũng là một mũi tiêm đáng lưu ý. Mẹ mắc cúm trong quá trình mang bầu cũng ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của thai nhi, có nguy cơ khiến con gặp dị tật, đặc biệt là trong giai đoạn 3 tháng đầu và 3 tháng cuối mang thai. Khi mẹ tiêm vắc-xin phòng cúm sẽ giúp giảm tỷ lệ trẻ sơ sinh mắc tim bẩm sinh hay dị tật sứt môi, hở hàm ếch. Vắc xin cúm bất hoạt có thể được sử dụng trong thai kỳ khi phù hợp và thường được nhắc lại hằng năm.
Đặc biệt, nếu thai kỳ diễn ra đúng thời điểm dịch cúm lưu hành, mẹ bầu nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn tiêm phòng sớm.
Uốn ván – mũi tiêm quan trọng trong thai kỳ
Uốn ván là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể ảnh hưởng tới cả mẹ và trẻ sơ sinh. Vì vậy, tiêm phòng uốn ván vẫn là nội dung quan trọng trong chăm sóc thai kỳ.
Với người mang thai lần đầu, trong 5 năm trở lại đây chưa từng tiêm vắc-xin uốn ván thì mẹ bầu sẽ phải tiêm 2 mũi, mũi đầu và mũi nhắc lại sau ít nhất 4 tuần và tối thiểu cách thời điểm dự sinh 1 tháng. Với những người đã từng tiêm trước đó, số mũi cần bổ sung sẽ phụ thuộc vào lịch sử tiêm chủng.
Do mỗi thai phụ có tiền sử tiêm khác nhau, việc tự nhớ hoặc tự tính lịch đôi khi dễ nhầm lẫn. Khi đi khám hoặc tiêm chủng, mẹ bầu nên mang theo sổ hoặc thông tin các mũi đã tiêm trước đây để nhân viên y tế xây dựng lịch phù hợp.
HPV, phế cầu và những vắc xin cần cân nhắc đúng thời điểm
Vắc xin HPV có vai trò phòng ngừa các bệnh liên quan đến virus HPV, trong đó có nhiều tổn thương tiền ung thư và ung thư cổ tử cung. Tuy nhiên, HPV không được khuyến cáo tiêm trong thời gian mang thai. Nếu đang trong liệu trình mà phát hiện có thai, cần thông báo với bác sĩ để được hướng dẫn tiếp tục lịch tiêm sau sinh.
Với vắc xin phế cầu, phụ nữ có thể được tiêm trước khi mang thai nếu có chỉ định, đặc biệt ở nhóm có nguy cơ cao. Trong thai kỳ, quyết định tiêm cần được bác sĩ cân nhắc dựa trên tình trạng sức khỏe và nguy cơ cụ thể của từng người.
Sau sinh vẫn là thời điểm quan trọng để hoàn thiện miễn dịch
Sau khi em bé chào đời, mẹ vẫn nên kiểm tra lại những mũi còn thiếu. Nếu trước đó chưa có miễn dịch với sởi - quai bị - rubella hoặc thủy đậu, chưa hoàn thành lịch viêm gan B, HPV hoặc cần tiêm nhắc cúm, đây là giai đoạn có thể tiếp tục thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ và nhân viên y tế.
Việc hoàn thiện tiêm chủng sau sinh không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người mẹ mà còn tạo nền tảng tốt hơn cho những lần mang thai tiếp theo.
Chủ động tư vấn tiêm chủng tại Bệnh viện Bãi Cháy
Lịch tiêm trước – trong – sau thai kỳ chỉ mang tính định hướng và không thể áp dụng giống nhau cho tất cả phụ nữ. Tuổi, tiền sử bệnh, tình trạng mang thai, các mũi đã tiêm và khả năng miễn dịch đều có thể làm thay đổi kế hoạch tiêm chủng.
Tại Phòng tiêm chủng Bệnh viện Bãi Cháy, phụ nữ chuẩn bị mang thai, đang mang thai hoặc sau sinh được thăm khám, sàng lọc và tư vấn để lựa chọn vắc xin, thời điểm tiêm phù hợp với từng trường hợp.
Phòng tiêm làm việc tất cả các ngày trong tuần, buổi sáng từ 07h30 – 12h00, buổi chiều từ 13h00 – 16h30. Người dân có thể liên hệ Hotline 1900.96.96.94 để được tư vấn và đặt lịch tiêm.
Chủ động tiêm phòng không phải đợi đến khi mang thai mới bắt đầu. Một kế hoạch tiêm chủng được chuẩn bị từ sớm, thực hiện đúng thời điểm và có sự tư vấn của nhân viên y tế sẽ giúp người phụ nữ bước vào thai kỳ với sự an tâm và nền tảng sức khỏe tốt hơn cho cả mẹ và bé.
Thanh Huyền